Hypoglykaemie, Chronische darmklachten, Candidiasis, ME, Fibromyalgie
---------------------------------------------------------------------

Eindscriptie voetreflexologie
15 mei 2003-04-30
Els Kraak Vernie


INLEIDING

Sluimerziekten

Dit onderwerp heb ik gekozen, omdat er in mijn omgeving verschillende mensen
zijn die met deze klachten of een combinatie hiervan te kampen hebben.
Ik wilde hen van dienst zijn door mijn voetreflexzone massage en shiatsu, maar
wilde mij eerst zelf in deze ziektebeelden verdiepen en deze scriptie is daar
het resultaat van geworden. Mede door de zeer positieve reacties van de client,
die ik inmiddels behandel met deze klachten is mijn motivatie gegroeid.
Van de sluimerziekten heb ik de nadruk gelegd op fybromyalgie, maar ook
candidiasis en myalgische encephalomyelitis (ME) heb ik in deze scriptie
behandeld.

Verder zal ik in het kort iets weergeven over de overige ziektebeelden zoals
hypoglycaemie, en de ziekte van Crohn en het prikkelbare darmsyndroom (PDS) en
stress. Deze ziektebeelden heb ik uitvoerig in mijn overige scripties staan.


SLUIMERZIEKTEN

Altijd moe, buikpijn, eczeem...
Zulke vage lichamelijke klachten komen steeds meer voor. Het kan gaan om
zogenaamde sluimerziektes als hypoglykemie myalgische encepfalomyelitis,
fibromyalgie en candida.

De vermoeidheidsklachten ontstaan het meest bij vrouwen doordat ze aan zichzelf
voorbijgaan.
Veel van deze vrouwen hebben slecht voor zichzelf gezorgd, door een combinatie
van onregelmatige, ongezonde voeding, weinig slaap en stress. Dat uit zich onder
andere in darmproblemen, hoofdpijn, concentratiestoornissen, suikerallergieen of
andere overgevoeligheden. En boven aan de lijst: extreme vermoeidheid "Verkeerde
voeding en overbelasting van je lijf tasten je immuunsysteem aan, waardoor je
sneller ziek kunt worden. In principe is het je levenswijze die je ziek maakt."
De kans is groot dat je dan een zogenoemde "sluimerziekte" krijgt, met vage
klachten als gewrichtspijn, hoofdpijn, maag- en darmklachten. "Serieuze
symptomen dus, maar waar vaak moeilijk een etiketje met een ziekte op valt te
plakken. De klachten zijn vaag, maar daardoor niet minder reeel,".

Wat zijn sluimerziektes

Het gaat om ziektes die "sluimerende" klachten veroorzaken. Vaak genoemd worden:
een opgeblazen gevoel, darmkrampen, pijn in gewrichten, pezen en spieren, een
gevoel van "watten" in je hoofd. En vooral: extreme vermoeidheid. Er zijn
verschillende ziektes die je sluimerziektes kunt noemen:
* Hypoglykemie, een chronisch te lage bloedsuikerspiegel.
* Candida, een verstoring van de gisthuishouding in je darmen.
* Myalgische encephalomyelitis (ME) een vermoeidheidsziekte.
* Fybromyalgie, ofwel weke-delenreuma, ook een vermoeidheidsziekte.
* Bekkenbodeminstabiliteit, na zwangerschap.
* Prikkelbaar-darmsydroom (PDS), een chronische darmstoornis.
* De ziekte van Crohn, een chronische ontsteking van de dikke en dunne
darm.

Hoewel het op het eerste gezicht totaal verschillende ziektes zijn, hebben de
meeste en van overeenkomstige symptomen. Bij hypoglykemie, candida en Crohn komt
voedselovergevoeligheid voor.
Gewrichtsklachten zijn symptomen van ME en fybromyalgie, maar ook van
hypoglykemie en candida.
En zowel fybromyalgie als bekkenbodeminstabiliteit hebben te maken met je "weke
delen" (pezen en spieren).
Bij PDS, Crohn en candida heb je last van je darmen.
Het lijkt erop dat alle sluimerziektes verband met elkaar houden. Een ding
hebben de ziektes in ieder geval gemeen: het "vaatdoek-gevoel". Vrouwen die
sluimerend ziek zijn, voelen zich als een uitgeknepen vaatdoek: leeg, op,
doodmoe. Toch gaan de meeste over het algemeen door met werken of studeren
(hoewel vaak op een lager pitje), terwijl hun klachten doorsluimeren.


Werk + huishouden + druk sociaal leven = stress

"Supervrouw" heeft stress, slaapt te weinig en eet onregelmatig, soms ronduit
ongezond.
"Met deze levensstijl maken jonge vrouwen zichzelf ziek
Een baan, sociaal leven, misschien al een gezin. Maar we moeten in de gaten
houden dat de draagkracht en de draaglast in verhouding zijn." De meeste vrouwen
hebben zo'n druk leven, dat er maar weinig rust overblijft. Als je niet op tijd
rust neemt, raak je geestelijk "op. En als gevolg daarvan raak je ook
lichamelijk aan het eind van je Latijn."
Ook staatssecretaris Hans Hoogervorst van Sociale Zaken luidde de noodklok:
jonge vrouwen branden af. De grootste risicogroep om arbeidsongeschikt te
worden? Mensen tussen de 25 en 35 jaar. Ruim 13% van de mensen in de WAO is
jonger dan 35 jaar en tweederde daarvan is vrouw.
Het is paradoxaal: je bent in de bloei van je leven, maar je voelt je verlept.
Hoe komt het dat er zoveel jonge vrouwen kampen met een sluimerziekte?
Daarbij is vooral de arbeidsmarkt een ziekmakende factor, Nederland heeft de
hoogste werkdruk van Europa. Als het misgaat, dwingt de huidige
"doorgaan-cultuur" in onze maatschappij ons nog om door te hollen.

Stoppen met doorgaan

Als je een sluimerziekte hebt of wilt voorkomen, moet je stoppen met doorgaan.
"Zoek de balans tussen rust en activiteit. Het is heel logisch: als je het druk
hebt, moet je ook de tijd nemen voor rust. Ga eens naar de sauna of ontspan met
meditatie of yoga. Al neem je iedere dag maar vijf minuutjes de tijd om te
ontspannen, dat scheelt al.
Vage klachten moet je vooral niet negeren. De klachten zijn een teken van je
lichaam dat er iets niet goed gaat. Je bent pas gezond als je bruist van de
energie. Het is dus heel onverstandig om extreme vermoeidheid te accepteren als
iets wat nou eenmaal hoort bij een druk leven.
In plaats van je klachten negeren, moet je de doorgaan-cultuur van onze
maatschappij negeren. De maatschappij verandert niet, die gaat wel door, dat wat
veranderen moet is onze instelling daarop.
De verhouding tussen vrouwen en mannen is ongeveer 3:1, maar waar dat aan ligt,
is mij onduidelijk. Misschien stappen vrouwen eerder in de slachtofferrol?"
Het man/vrouw-verschil is waarschijnlijk eerder te zoeken in hormonen. Vrouwen
hebben in hun leven meer te maken met hormonale variaties dan mannen.
En doordat ze onderhevig zijn aan de schommelingen van hun cyclus, zijn vrouwen
wellicht wat gevoeliger." En wat minder stressbestendig.
Fybromyalgie

Altijd Moe, Altijd Pijn Fibromyalgie

Fibromyalgie is een raadselachtige ziekte, die wordt gezien als een reumatische
aandoening waarbij vooral je spieren, pezen en bindweefsel zijn betrokken, je
"weke delen". Vandaar dat het ook wel weke-delenreuma wordt genoemd.
Letterlijk betekent fybromyalgie pijn in bindweefsel en spieren.
Dit zijn onderdelen van ons bewegingsapparaat. Het bewegingsapparaat bestaat uit
harde en beweegbare delen. De harde delen zijn de botten, deze zorgen voor de
stevigheid. Spieren, pezen en gewrichten zorgen voor de beweeglijkheid
Gewrichtsbanden en bindweefsel zorgen voor extra steun en stevigheid.

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat, welke niet door ongeval of blessures
worden veroorzaakt, worden aangeduid met de verzamelnaam: reumatische
aandoeningen. Fibromyalgie is een aandoening van de weke delen van het
bewegingsapparaat, de spieren, de plaats waar de pezen aanhechten aan het
gewricht, gewrichtsbanden en bindweefsel en wordt daarom een vorm van weke delen
reuma genoemd.
Het is geen levensbedreigende ziekte, maar het heeft wel veel invloed op je
leven.
De artsen weten er soms niet zo goed raad mee, omdat bij onderzoek van de
spieren, pezen en gewrichtsbanden waar de pijn in zit, geen ziektekundige
afwijkingen aangetoond kunnen worden zoals bij reumatoïde artritis of artrose
(gewrichtsslijtage). Ook worden er geen afwijkingen gevonden in het bloed of de
urine en zijn de reumatesten niet afwijkend.

Er is een verband tussen fibromyalgie en de vermoeidheidsziekte ME: ruim 30% van
de ME-patienten heeft ook fibromyalgie. Beide ziektes zijn moeilijk aantoonbaar
en moeilijk behandelbaar. In het verleden werden ME en fibromyalgie niet altijd
voldoende serieus genomen. Wel zijn er sinds 1990 eenduidige diagnosecriteria
voor fibromyalgie. Ten eerste heb je een chronische pijn over je hele lichaam.
En ten tweede is er bij een zogenaamd drukpuntenonderzoek sprake van pijn op
minimaal 11 van 18 nauw omschreven drukpunten op spieren en aanhechtingen.

Het klimaat heeft geen invloed op het ontstaan van fybromyalgie, het komt zowel
in warme als in koude landen voor.
Het komt voor bij twee op de honderd volwassenen vooral bij vrouwen.
De aandoening openbaart zich meestal tussen de 25 en 40 jaar.


Wat zijn de symptomen?

Pijn is overheersend bij fibromyalgie, een chronische pijn, over je hele
lichaam. En daarbij ben je altijd maar moe. Verder heb je allerlei vage klachten
zoals krachtverlies en stijfheid van je spieren, maar ook een verminderde
weerstand en slaapproblemen, of darmklachten en voedselovergevoeligheid. De
klachten zijn wisselend en het is nauwelijks te voorspellen wie waar last van
krijgt.

De officiele lijst van de algemeen voorkomende klachten bij
Fibromyalgiepatienten:
* chronische pijn in spieren en gewrichten over het hele lichaam
* vermoeidheid
* (ochtend)stijfheid
* Pijnlijke drukpunten, de zogeheten tenderpoints.
Chronisch wil zeggen: langer dan 3 maanden achtereenvolgend

Hoe ontstaat het?

Er is veel onderzoek verricht naar het ontstaan van fibromyalgie. Het vermoeden
bestond dat de aandoening iets te maken zou kunnen hebben met de spanning in de
spieren. Daarom heeft het onderzoek zich toegespitst op spierweefsel van mensen
met fibromyalgie. Hierin zijn afwijkingen gevonden, maar dit zijn dezelfde
afwijkingen die voorkomen bij een spier die om wat voor reden dan ook, een
tijdlang aangespannen is geweest en daardoor de bloedvoorziening niet optimaal
was. De aandoening valt dus niet te verklaren door afwijkingen in het
spierweefsel.

Omdat de spanning van de spieren niet in de spieren zelf maar in de hersenen
geregeld wordt, wordt nu gedacht dat de oorzaak in deze richting gezocht moet
worden.
De hersenen regelen allerlei lichamelijke processen, sommige processen kunnen we
sturen met onze wil, bijvoorbeeld een arm of een been bewegen. Processen die
voor ons voortbestaan van levensbelang zijn, zoals de ademhaling, hartslag, de
doorbloeding van onze huid en onze spierspanning, onttrekken zich aan onze wil.
Niemand kan op commando blozen of pijn voelen. De hersenen regelen dit
automatisch via het autonome (onwillekeurige, of vegetatieve) zenuwstelsel, in
nauwe samenwerking met hormonale klieren en het afweersysteem.

Als er iets mis gaat in de afstemming tussen de systemen kunnen er klachten
ontstaan.
Onderzoek heeft laten zien dat er bij mensen met fybromyalgie veranderingen zijn
in de wisselwerking tussen de hersenen en de hormonale klieren.
Waardoor deze veranderingen zijn ontstaan en hoe ze te beïnvloeden zijn is nog
niet bekend.
Ook is niet bekend of ze een gevolg of een oorzaak zijn van een aandoening. Op
dit moment is dus eigenlijk niet duidelijk welke betekenis er aan de
onderzoekgegevens moet worden gehecht.
Sommige onderzoekers zoeken de oorzaak in de richting van een verstoring van het
mechanisme waarmee we alle prikkels van de buitenwereld die op ons afkomen,
selecteren. Deze selectie vindt plaats omdat er ander meer informatie op ons af
komt dan we kunnen verwerken. Bij mensen met fybromyalgie zou die selectie
mogelijk minder plaats vinden.
Harde onderzoekgegevens zijn echter nog niet bekend.

Ook teveel koffie, thee, alcohol, lange autoritten, een te zacht bed en gebrek
aan beweging, worden als oorzaak van de klachten gezien.

Wat wel opvalt, is dat negen van de tien patienten vrouwen zijn. En dat veel
mensen die de ziekte krijgen, vroeger een virusziekte hebben gehad, zoals de
ziekte van Pfeiffer of toxoplasmose.

Al met al is er weinig met zekerheid bekend over de oorzaak van fybromyalgie.
Wel heeft onderzoek duidelijk gemaakt dat het geen ontstekingsziekte is en dat
het tot voor zover nu bekend, niet erfelijk is.
Mensen met fybromyalgie hebben vaak een hele zoektocht achter de rug, voordat ze
met zekerheid kunnen zeggen dat hun klachten fybromyalgie genoemd kunnen worden.


Diagnose

De diagnosestelling van Fibromyalgie is er één van uitsluiten van ander
mogelijke aandoeningen. Er zijn momenteel nog steeds geen betrouwbare
laboratoriumtests die Fybromyalgie kunnen aantonen. Er zijn wel diverse
afwijkingen gevonden, maar dat zijn of onbetrouwbare onderzoeken (volgens de
medische wereld) of de afwijkingen kunnen bij teveel oorzaken voorkomen.

Over het algemeen dient de patient nu aan de volgende voorwaarden te voldoen:

* chronische pijn en / of stijfheid op drie of meer
plekken over het hele lichaam, zowel boven als onder
de taille en zowel links als rechts in het lichaam
* Het hebben van minimaal 11 van de 18 zogeheten tenderpoints.





Deze tenderpoints dienen bij een druk van 4kg al pijnlijk te
worden ervaren. Niet als hinderlijk of irritant maar echt
pijnlijk. Een druk van 4 kg is voor de thuisonderzoeker te
vergelijken met het volgende: je drukt met je duim op een
punt, als de duim met de nagel wit kleurt (het bloed wordt er
uitgeperst) dan is dat ongeveer 4 kg. Definitieve
diagnosestelling kan in de praktijk het beste door een
reumatoloog gesteld worden.




De zogeheten tenderpoints. De punten zijn hier aan slechts 1 zijde van
het lichaam aangegeven i.v.m. de duidelijkheid. Ze kunnen zich dus zowel
rechts als links van het lichaam bevinden.
Dit zijn criteria om eenduidigheid te krijgen over het stellen van de
diagnose.
Sinds deze criteria er zijn, is er minder onenigheid over het stellen van
de diagnose, maar er blijft kritiek omdat de criteria op subjectieve wijze
zijn vastgesteld.
Om de diagnose te stellen zal de arts aan de hand van uitgebreide vragen
de klachten in beeld brengen en ook lichamelijk onderzoek uitvoeren.
Daarnaast zullen er een aantal onderzoeken plaats vinden om uit te sluiten
dat de pijnklachten door een andere oorzaak of ziekte worden veroorzaakt.
Consultatie van een reumatoloog dient aanbeveling om ander reumatische
aandoeningen uit te sluiten


Fibromyalgie lijkt op M.E. maar geeft naast de vermoeidheidsverschijnselen
altijd pijn!
De diagnose Fibromyalgie mag alleen gesteld worden als er naast de reeds
beschreven symptomen sprake is van pijn bij een druk van 4 kilogram per
vierkante centimeter, uitgeoefend op aangewezen z.g. tenderpoints en waarbij
op minstens 11 van de 18 tenderpoints ernstige pijn optreed.


Er moet bij kinderen met ernstige groeipijnen al rekening gehouden worden met
het mogelijk opbouwen van fibromyalgie.
Er worden cursussen voor fysiotherapeuten.gegeven in speciale centra's
Mevrouw Drs. C.P. Kesselaar is bewegingstherapeute en inspanningsfysioloog van
het CIA.
Dit instituut houdt zich bezig met Contra expertise en Inspanningsonderzoek naar
Arbeidsbelastbaarheid. Het adres is Kantershof 21 1104 GA te Amsterdam.
Telefoon- en/of faxnummer 020-6996858.

Zij deelde het volgende mee:
Fysiek functionele arbeidsbelastbaarheid is te meten door:
Een hartfilmpje in rust en bij inspanning, waarbij kan worden waar genomen of
een persoon wel de maximaal haalbare inspanning levert of simuleert. Een
zogenaamde maximaal test;
Bloedonderzoek naar bepaalde stoffen zoals Carnitine. (Deze stof wordt gevormd
in de lever) Wanneer deze stoffen blijven zweven in het bloed, komen zij niet
in de spieren terecht, (normaliter aanwezig in het dwarsgestreepte
spierweefsel)
Bij fysieke belastbaarheid wordt gekeken naar:
kracht, lenigheid, longcapaciteit.
Dat wordt gedaan bij bijvoorbeeld traplopen, zitten, tillen, staan, reiken
etc. etc. Tijdens de testen loopt altijd een hartslag frequentiemeter mee.
Dus E.C.G., Bloedonderzoek, bloeddruk en hartslag frequentie maken allen deel
uit van de testen.
De test kan via hetzelfde instituut worden uitgebreid of gecompleteerd met
onderzoek en expertise door aanvullende disciplines zoals onder andere
neurologisch, neuropsycholgisch, arbeids- en organisatiepsychologisch en
letselschadetechnisch.

Bedoelde onderzoeken vinden veelal plaats op verzoek van een bedrijfsarts dan
wel een verzekeringsarts.
Ook drs. Kesselaar beweert dat fibromyalgie progressief is en er verergering aan
het tekort aan energie optreedt wanneer men systematisch te veel doet.
Whiplash, of ander trauma, verwijdering van de baarmoeder e.d., kan fibromyalgie
in gang zetten.
Sommige revalidatieartsen spreken in een dergelijk geval dan ook van
traumatische fibromyalgie.


Verloop van de aandoening

De aandoening verloopt bij iedereen weer anders. Soms kunnen de klachten na
verloop van tijd verminderen, (wat ook nog wel eens voorkomt als iemand in een
nieuwe situatie in zijn leven terechtkomt, bijvoorbeeld met werk, relatie,
woonplaats, e.d.), zodat ze nauwelijks invloed meer hebben op het dagelijkse
leven.
Meestal blijven de klachten ernstiger en blijven zij zich ook voordoen.

Over het algemeen kan iemand met fybromyalgie de alledaagse handelingen, zoals
persoonlijke verzorging, eten koken, e.d. zelf blijven doen. De klachten zijn
wel dusdanig, dat er in het dagelijkse leven rekening mee gehouden moet worden
en de activiteiten er op afgestemd worden.
De aandoening leidt niet tot beschadigingen aan spieren en gewrichten.
De klachten kunnen sterk verschillen, omdat geen twee mensen met fybromyalgie
hetzelfde zijn.
Het beste is persoonlijke leefregels in te bouwen in het dagelijkse leven.

Chronische vermoeidheid is een klacht die vrijwel bij iedereen met fybromyalgie
voorkomt, net als stijfheid en pijn. Ook hebben veel mensen slaapproblemen en
last van sombere gevoelens.

Pijn, spierpijn, pijn in en rondom de gewrichten of waar de pezen aanhechten,
zijn ook klachten, die vrijwel alle fybromyalgie patienten hebben.
De pijn is zeurend en begint meestal in de rug, nek, of schouders. Geleidelijk
kan de pijn zich uitbreiden naar andere delen van het lichaam.
Er zijn ook echtere plekken waar de pijn zich vaker voordoet;
de spierbundels van de nek, rug en schouderkappen
Het borstbeen
De zijkant van de heupen
De binnenzijde van de knie (zie de reeds eerder genoemde tenderpoints.)

Stijfheid De meeste mensen met fybromyalgie, hebben last van ochtendstijfheid in
het gehele lichaam. De stijfheid doet zich ook voor als iemand lang in dezelfde
houding heeft gezeten.

Krachtverlies de kracht van de spieren kan achteruit gaan. Het kan daarom lastig
zijn bepaalde handelingen uit te voeren. Soms wordt de controle over de
gewrichten minder.
Met name een langdurig en intensief gebruik van de spieren, kan maken dat de
spieren het tijdelijk laten afweten door de hevige pijn.

Slaapproblemen Door de pijn worden de fybromyalgie patienten `s nachts wakker en
slapen hierdoor minder.
Ook heeft een aantal slaapproblemen omdat zij de knop niet kunnen omzetten en
geestelijk niet of moeilijk tot rust kunnen komen. Ze liggen te piekeren of
hebben onrustige dromen over dingen die hen bezig houden.

Stemmingswisselingen De meeste patienten zeggen dat hun stemmingen onder hun
klachten leiden Ze hebben weinig energie, hebben nergens zin in, en hebben een
lage dunk van zich zelf.
De continue pijn en vermoeidheid kunnen deze gevoelens nog versterken Hierdoor
kan er een vicieuze cirkel ontstaan.
Door de pijn slaapt iemand slechter en staat al moe op. Daarmee kan iemand
minder pijn verdragen en verloopt de dag moeizamer. Dit vergroot de kans weer
dat iemand slechter slaapt.

Overige klachten

Naast de pijn, vermoeidheid en stijfheid, waar vrijwel iedereen met fybromyalgie
last van heeft, is er een aantal klachten die persoonlijk voorkomen.
Lijst van (via e-mail gemelde) individueel voorkomende klachten bij
Fibromyalgiepatienten.
krakende gewrichten
Spanningshoofdpijn, migraine, of een licht gevoel in het hoofd
darmproblemen
opgezette vingers
angstaanvallen
opgezette klieren, vooral in de keel en nek onder het oor (lymfeklieren)
premenstruele klachten
pijn in de kaak
Geïrriteerde blaas, niet goed kunnen uitplassen.
Koude handen en/of voeten; koud voelen tot op het bot.
depressiviteit
concentratieproblemen
snel geïrriteerde huid (bijvoorbeeld rode vlekken bij aanraking of kriebelen
van de huid, roos, enz...)
broze nagels
Restless Leg Syndroom (het gevoel je benen te MOETEN bewegen zonder enige
aanleiding)
droge of juist veel te natte ogen op de meest vervelende momenten
stoornissen in het korte termijngeheugen (je loopt naar de keuken en vraagt je
meteen af wat je ook al weer wilde doen, waar heb ik mijn bril gelaten terwijl
je hem op hebt)
pijnlijk borstbeen, de pijn is dusdanig dat het diep inademen veel pijn
bezorgt
Het Fenomeen van Reynaud: de uiteinden van vingertoppen en tenen worden wit en
doof. Al het bloed trekt eruit en het is een vervelend gevoel. Dit gebeurd ook
op de meest onverwachte momenten, maar het gebeurd het meest als de
temperatuur weer zakt.
Problemen met scherp zien;
Opvliegers en zweetpartijen, vooral 's nachts;


Carnitine en de vetstofwisseling.

Carnitine is een stof die het lichaam zelf kan maken, maar ook kan opnemen uit
de voeding.
Het is een aminozuur (bouwsteen van eiwit) dat bijna een eeuw geleden ontdekt is
in vleesextract. Daaraan dankt het zijn naam (carnis = vlees).
Het heeft een aantal functies en vervoert onder andere de vetten naar een plaats
waar ze kunnen worden afgebroken. Daarmee beïnvloeden ze indirect de
energieproductie.
Niet zo verwonderlijk dus dat onderzoekers op het idee kwamen dat carnitine een
rol zou kunnen spelen bij FM en ME patienten.

Vet een belangrijke energiebron, kan worden vrij gemaakt uit het voedsel en uit
vetweefsel.
In de lichaamscellen worden vetten opgesplitst in vetzuren die daarna volledig
kunnen worden afgebroken in de mitochondrien (soort energiecentrale in de cel).

De energie die vrij komt uit vetzuren wordt opgeslagen in een speciaal molecuul
ATP, dat vervolgens de mitochondrien verlaat. Als de energie nodig is voor
bepaalde doeleinden kan de ATP die leveren.
Vooral spiercellen die veel arbeid verrichten en dus veel energie nodig hebben
bevatten een groot aantal van die mitochondrien.
Vetzuren kunnen alleen met behulp van carnitine in de mitochondrien komen.

De snelheid waarmee vetzuren met behulp van carnitine de mitochondrien binnen
komen, is mee bepalend voor de snelheid waarmee de cellen energie kunnen
leveren.
Een tekort aan carnitine zou daarom een verklaring kunnen zijn voor het
energiegebrek.
Op grond daarvan hebben verschillende onderzoeksgroepen de afgelopen tien jaar
onderzoek gedaan naar carnitine gehalte bij ME en FM patienten.
De resultaten daarvan lopen nogal uiteen.

Toch sluiten de onderzoekers niet uit, dat het effect van bepaalde carnitine
verbindingen bij ME en FM vooral berust op een sneller transport van acetaat
naar de hersenen.
Acetaat levert een bijdrage in het proces in de hersenen dat een belangrijke rol
speelt bij de overdracht van informatie en daardoor tal van processen
stimuleert.
Dit sluit aan bij aanwijzingen uit ander onderzoeken dat het systeem in de
hersenen dat allerlei lichaamsprocessen regelt bij ME en FM verstoord is.


Samenvattingen van diverse artsen en natuurgenezers over Fibromyalgie

Samenvatting van een lezing van Dr. Soerjanto over Fibromyalgie.
Op maandag 3 april 2000, die bekend staat als de specialist op het gebied van
Fibromyalgie. (Dr. Soerjanto is inmiddels overleden),
Hij heeft erg veel onderzoek gedaan, naar het ontstaan van deze ziekte en het
draaglijker maken daarvan door middel van medicatie en therapieen. Genezing is
vooralsnog uitgesloten.
Samenvatting van de punten uit de lezing:
* In Nederland zijn er minstens 400.000 fibromyalgiepatienten, waarvan
95% vrouw is!
* Fibromyalgie is geen mode ziekte.
* Fibromyalgie is geen vorm van reuma! Het zit niet tussen de oren zoals
sommige keuringsartsen willen beweren.
* Fibromyalgie is een ongeneeslijke, erfelijke aandoening en is een
progressieve ziekte. Het zit in de genen maar komt niet altijd tot
uiting.
Waarom het bij sommige wel tot uiting komt is nog niet geheel
duidelijk.
* Er zijn wel veel gevallen bekend waar een oorzaak gevonden is voor
het tot uiting komen van de ziekte.
* De ziekte is in veel aanwijsbare gevallen ontbrand door bijvoorbeeld
een whiplash en bij de verwijdering van de baarmoeder.
* Fibromyalgie geeft veel pijn en vermoeidheidsverschijnselen.
* Het is een zogenaamde uitputtingsziekte, een Ergolitischeziekte.
* De oorzaak ligt in de Energetica, de energiehuishouding in het lichaam.
Het heeft te maken met een stofwisselingsstoornis, een chronisch
gebrek aan zuurstof in de spieren en een stoornis in de hypofyse
die door de ziekte veroorzaakt wordt en niet andersom.
* Het gebrek aan energie is aan te tonen door middel van een speciale
test, maar wordt voor het gemak tijdens een W.A.O.-keuring
achterwege gelaten maar in plaats daarvan maar geschat! Tijdens een
meting wordt het gebrek aan energie duidelijk en dit is niet te
simuleren.
* Er bestaat mogelijk, na bloedonderzoek vast te stellen, gebrek aan:
>A.T.P. = adenosine trilosfaat. (zorgen voor de overdracht en het
stapelen van de energie)
>Serotonine (adrenalineachtige stof, gevormd in de thrombocieten
mest cellen van de hersenen en het darmepitheel)
>Carnitine (gevormd in de lever, bevordert het transport van
vetzuren naar het energiegedeelte van de cel kan helpen tegen de
vermoeidheid)
>Er is een defect in de S.A.? (sinu-atriaal = een knoop op de
hartboezem) Hoewel veel artsen in Nederland fibromyalgie niet willen
erkennen of kunnen herkennen, is het een door de
Wereldgezondheidsraad erkende ziekte, die geclassificeerd is onder
nummer M 79.0.
* Bij fybromyalgie gaat het om een bepaald type mens die bekend staat als
erg bedrijvig. Een wat negatievere benaming is: een overbelaster!
Juist het instant houden van deze bedrijvigheid en het niet willen
of kunnen toegeven aan de ziekte, veroorzaakt meer progressie, dus
de ziekte wordt er juist heviger door. Het is dus zeer belangrijk
naar de lichaamssignalen te luisteren en daar
aan toe te geven.
>Dit betekent op tijd en regelmatig rust nemen, geen zware arbeid
verrichten >zoals bijvoorbeeld tillen, trekken, duwen etc., geen
repeterende bewegingen >maken zoals bij zagen, timmeren, ramenlappen
etc. etc.


Fibromyalgie/ME nr. 1 een artikel van Jan Kraak

Je hoeft er niet mee te leren leven

Bij Fibromyalgie en ME gaat het om een energetische kwestie. Je moet beiden dan
ook energetisch oplossen.. Dus niet met gymnastiek, medi-fitness, fysiotherapie,
gewone massage en soortgelijke benaderingen. Het lichaam bestaat uit meer dan
alleen maar spieren, longen en gewrichten.
Je lost de oorzaak niet op als je je daarop blijft richten.

Alles is namelijk energie. Bij Fibromyalgie en ME zijn de energieen verstoord,
er lekt steeds energie weg, waardoor er een gebrek aan energie ontstaat. De
energiereserve raakt op en wordt niet meer aangevuld. Dat heeft weer een storing
in de bloed- en energiecirculatie tot gevolg en dus ook een gebrek aan een goede
zuurstofverdeling. Alles heeft ook weer invloed op de hormonen en de organen.
Het lichaam raakt in de war en er komen allerlei ongemakken bij.

Tai Chi Tao is er op gericht de disbalans om te zetten in harmonie. Zonder
inspanning wordt tevens nieuwe energie opgenomen. De stresshormonen worden
gekalmeerd. Alle technieken worden aan de cursist aangepast. Er wordt op geen
enkele wijze energie verspild. Daarom werkt deze methode zo goed en zijn velen
beter geworden. Je hoeft er dus niet mee te leren leven.

De tai chi tao-oefeningen zijn gemakkelijke energetische oefeningen, zacht en
vriendelijk. De filosofie van Jan Kraak is 'wat je zacht en vriendelijk met je
lichaam doet, komt als een zachte vriendelijke energie weer terug'. Het wordt
ook zo in je centraal zenuwstelsel opgeslagen. Door de tai chi tao-oefeningen
komt daardoor de ontspanning van binnenuit. Gespannen spieren worden niet van
buitenuit bewerkt, door het werken met spieren en massage, maar door energie van
binnenuit.



Altijd actief geweest

Zowel mensen met ME als fibromyalgie geven allemaal dezelfde reacties: ik ben
altijd actief geweest, vroeger kon ik alles aan, vroeger heb ik het altijd druk
gehad maar ik had er geen last van... En toch is het lichaam ineens uitgeput.
Ten onrechte wordt fibromyalgie wel eens weke delen reuma genoemd. Dat kan tot
verkeerde conclusies leiden. Aan de hand van de vijf elementen energieleer kun
je zowel bij ME als fibromyalgie het volgende analyseren:
1. stress; aanmaak van teveel stresshormonen waardoor er geen rem is;
2. verzwakte nierenergie (houdt verband met stress);
3. door teveel stresshormonen verzwakt het bindweefsel (ook vermeld in het boek
Radionica over resonantietherapie/ David V. Tansley/De Driehoek):
4. door drukte onregelmatig of te vlug eten; verstoring bioritme;
5. verminderde weerstand hierdoor;
6. verzwakte miltenergie waardoor onvoldoende afweercellen worden geproduceerd;
7. andere oorzaken die verband houden met de vijf elementen energieleer.

Tai chi tao speelt hierop in. De aanpasbare energietechniekjes die geen
inspanning vergen geven nieuwe energie, brengt op een kalme zachte aanpasbare
manier het lichaam weer in beweging waardoor je mobieler wordt, herstellen de
verstoorde energieen en vullen de opgeraakte energiereserve weer aan. Daarom
hebben ook mensen met ME baat bij tai chi tao. Tevens verbetert je zelfbeeld en
zelfvertrouwen. Voorts leer je de dingen te relativeren en anders aan te pakken,
zodat wat je doet geen onnodige energie meer kost.
Op zachte wijze worden blokkades weggenomen, nieuwe energie opgedaan en de
uitgeputte energiereserve weer aangevuld.

Tai chi tao is zacht en energievol. Tai chi tao is gemakkelijker,
toegankelijker, aanpasbaarder, zachter en directer dan andere methoden. Tao
betekent: de open aanpasbare weg. Tai chi tao is een ongedwongen, rustige manier
om nieuwe energie te krijgen, de harmonie in verstoorde energieen te herstellen,
pijn te verlichten en weer beter te worden.

Over dit artikel van Jan Kraak kan via e-mail: jankraak@castel.nl meer
informatie opgevraagd worden.
Behandeling

Belangrijk is dat patienten overbelasting moeten vermijden. De hoeveelheid
energie die ze gebruiken moet iets lager zijn dan de hoeveelheid energie waar ze
over beschikken.
Anders gezegd ze moeten binnen hun energiegrenzen (envelop) blijven.
Als ze dat volhouden neemt geleidelijk hun vermoeidheid af en hun energieniveau
toe.
Veel patienten functioneren echter al in de buurt van hun energiegrens en gaan
achteruit als ze die grens vaak overschrijden.

Deze benadering is een onderdeel geworden van het revalidatie programma, waarin
patienten geleerd worden beter om te gaan met hun ME en FM.

Er bestaat geen standaard behandelingsvorm tegen fybromyalgie en ME.
Iedere behandeling is zeer persoonlijk gericht, wel is bekend dat stress de
klachten verergeren.. De therapieen die ingezet kunnen worden tegen de
fibromyalgie en ME moeten dus een ontstressende werking hebben.
Verder is het belangrijk de oorzaak van de energie tekort te behandelen. De
oorzaak ligt in de Energetica, de energiehuishouding in het lichaam.
Het heeft te maken met een stofwisselingsstoornis, een chronisch gebrek aan
zuurstof in de spieren en een stoornis in de hypofyse die door de ziekte
veroorzaakt wordt en niet andersom.
De behandelingen neigen naar de alternatieve geneeskunde en zijn bijvoorbeeld de
volgende.

Medicatie: De behandelend arts kan medicijnen voorschrijven, maar dit neemt
maar een kleine plaats in omdat er niet echt medicijnen zijn, die de klachten
effectief kunnen behandelen worden. Carnitine (bevordert het transport van
vetzuren naar het energiegedeelte van de cel) kan helpen tegen de
vermoeidheid, mist de juiste, door bloedonderzoek vastgestelde dosis maar
geeft geen echte oplossing. . Eventueel pijnstillers of spierontspanners soms
een antidepressiva, of slaapmiddelen, deze kunnen ook vanuit de homeopathie
gezocht worden.
Fysiotherapie- massage van de tenderpoints t.b.v. ontspanning;
Oefentherapie Mensendiek- houdingstherapie;
Oefentherapie Cesar- houdingstherapie;
Shiatsu
Hydrotherapie- opwaartse druk v.h. water benutten waardoor minder belasting
optreedt;
Haptotherapie- leer v.d. tastzin en het gevoel;
Taiji tao of Thai Chi- Chinese bewegingsleer, vloeiende bewegingen geeft
kalmerende werking op de spieren;
Yoga- gericht op evenwicht tussen lichaam en geest;
Fitness- geen conditietraining, low-fitness dus niet bedoeld om kracht op te
bouwen;
Cycloire vibratie therapie liggen op trillende bank voor betere doorbloeding;
Tens- electro nerves stimulation;
Podo-orthesiologie- verband stand van de voeten en het bewegingsapparaat;
Acupunctuur en Acupressuur, evenwicht tussen Yin en Yang;
Reflexzonetherapie- drukpunten in handen, voeten en oren;
Homeopathie- lichamelijke, geestelijke en sociale factoren;
Psychotherapie- bij angst, depressie;
Hypnotherapie- hypnose, schijnt goede resultaten te geven;
Ergotherapie, een ergotherapeut kan adviseren hoe allerlei dagelijkse
verrichtingen kunnen worden aangepast. Soms zijn er hulpmiddelen nodig.
Psychische hulp. Als iemand altijd pijn heeft werkt dat door op hoe iemand in
zijn vel zit en omgekeerd. Vaak voelen ze zich depressief en hebben een laag
zelf beeld, of voelen ze zich schuldig tegen over hun partner of kinderen.
Kuren, doet langzaam zijn intrede in de behandeling bij reuma. Het kan een
waardevolle aanvulling zijn op het behandelplan.
Een kuur bestaat uit verschillende onderdelen: baden, oefeningen in het water
in/of op het droge. Een kuur vindt plaats in een speciaal kuuroord zodat er
ook letterlijk afstand van het gewone leven genomen kan worden en men ook
geestelijk tot rust kan komen.
Cursussen, er zijn cursussen, soms bij de thuiszorg, waar men kan leren meer
met chronische pijn om te gaan.
Ontgiften van het lichaam, hierdoor kan de energie weer beter doorstromen en
verlopen de diverse lichaamsfuncties beter. Zoals het optimaliseren van het
immuunsysteem.

Belangrijk is dat de fybromyalgie- en ME patient die behandeling uit zoekt die
voor hem of haar het beste past en resultaat geeft. Je moet zelf op zoek gaan
naar manieren om met de klachten om te gaan, als dat lukt zullen zij zich minder
machteloos voelen en daardoor beter met hun aandoening kunnen leven.
Een van de belangrijkste dingen is zelfacceptatie. Je zelf en je lichaam, met de
pijn en de moeheid die er onlosmakelijk mee verbonden zijn, accepteren.
Zelfacceptatie is een belangrijke voorwaarde voor begrip en erkenning van mensen
uit de naaste omgeving.
Er is ook een fybromyalgie stichting de FES (Fybromyalgie patienten Eendrachtig
Sterk) waar met lotgenoten gepraat kan worden en ervaringen uitgewisseld kunnen
worden, dit kan ook via internet.

Een van de belangrijkste leefregels voor een fybromyalgie- ME patient is de
beschikbare energie verdelen. Dat betekent rust nemen voor je helemaal uitgeput
bent, niet teveel activiteiten op 1 dag plannen en eigen tempo aanhouden.
Verder is het belangrijk om in beweging te blijven voor het behoud van de
conditie en spierkracht, ook al heb je pijn en ben je lusteloos.
Lopen fietsen en zwemmen zijn erg gezond en ook gericht oefeningen doen, evenals
Thai Chi, Yoga, stretching en meditatie.
Bij het bewegen is het belangrijk een evenwicht te vinden tussen rust en
inspanning, als door het bewegen de pijn erger wordt betekent dit een pas op de
plaats het is een signaal van het lichaam en dit moet je niet negeren. Maar
stoppen met bewegen is het slechtste wat je kan doen met fybromyalgie.

Het is ook belangrijk activiteiten te blijven ondernemen, juist om op die manier
de vicieuze cirkel, van pijn, moeheid en lusteloosheid te doorbreken.
Om overbelasting van de spieren te voorkomen is het belangrijk om regelmatig van
houding te veranderen.
Wat betreft de slapeloosheid, is er ook veel zelf aan te doen, zoals een goed
bed regelmaat geen inspannende activiteiten `s avonds laat zeer matig of beter
nog geen koffie en alcohol. Luister naar rustige muziek en doe ontspannings
oefeningen voor het slapen gaan.

Persoonlijke conclusie

Er is heel veel materiaal voorhanden over deze aandoeningen zowel uit medisch
wetenschappelijke richting als die vanuit de alternatieve geneeskunde. Ik heb
hieruit een selectie moeten maken.
Vanuit de reguliere geneeskunde worden echter nog lang niet altijd deze
ziektebeelden erkent.
Het is voor de patient ook erg belangrijk dat deze zich serieus genomen voelt
met zijn klachten en dat deze niet in het vakje van ”tussen de oren” geplaatst
worden.

Uit alle bovenstaande informatie over fybromyalgie en myalgische
encefalomyelitis blijkt dat er op deze aandoening nog geen duidelijke oorzaak en
oplossing te vinden is, maar dat er tal van aanwijzingen zijn dat er op het
lichamelijke vlak in de energievoorziening iets mis is.

Maar wat ook in bijna alle visies naar voren komt is dat het een combinatie is
van een te hoge spierspanning, een post viraal syndroom, psychische spanningen
zoals stress, en een energiestoornis (veelal door lichamelijke oorzaken) En ten
slotte een heel belangrijke factor het niet voldoende werken van het
immuunsysteem, dat door de stressfactoren en mogelijk verkeerde voeding is
aangetast.
Ook hormonale factoren spelen een belangrijke rol.

Juist deze combinatie maakt dat een behandeling met voetreflexologie zeer
doeltreffend kan zijn. Dit sluit uiteraard een combinatie van andere therapieen
zoals in bovenstaande verslag beschreven staan niet uit. Ik zal me toespitsen op
de behandeling van voetreflexologie.

Wat is voetreflexmassage

Voetreflexmassage is een effectieve natuurgeneeskundige theorie. Het
uitgangspunt is dat de gehele mens is terug te vinden op de voet. Alle organen
zijn door energiestromen met bepaalde reflexgebieden in de voet verbonden.
5000 jaar geleden was in India en China reeds een behandeling door drukpunten
bekend. Sommige Indianen stammen maakten ook gebruik van drukpunten. De
Amerikaanse dr. William Fitzgerald heeft de bestaande informatie, die er over
voetreflex bestond bijeengebracht en tot 1 systeem gebracht.
Het systeem dat hij ontwikkelde noemde hij zonetherapie.
De voet als spiegel van de gehele mens. Er zijn vorm-en structuurovereenkomsten,
die tot in detail blijken te kloppen.
De toestand van de voet (gespannen, verslapt, pijnlijk, enz.) geeft aanwijzingen
over de toestand van het lichaam op dat moment.
In de voet zijn naast de lichamelijke ook de geestelijke en emotionele aspecten
terug te vinden.
Door de massage van de voet oefenen we een gunstige invloed uit op de gehele
mens. Het blijft echter noodzakelijk naar de werkelijke oorzaak van de kwaal te
zoeken.

Belangrijk is ook te erkennen dat voetzonetherapie zijn grenzen kent en mag niet
kritiekloos, overal, onbeperkt worden toegepast.
Verder is het belangrijk niet op de stoel van de arts te gaan zitten en het
stellen van een diagnose en verdere medische behandelingen niet in eigen hand te
nemen.
De meest ideale situatie is samen werken met een arts die de voetreflexzone
kent.


Het basisprincipe van reflexzone therapie is door op specifieke punten op de
voeten en handen druk uit te oefenen, de therapeut de problemen in alle delen
van het lichaam kan identificeren en behandelen.
Elke exact bepaalde reflexzone is verbonden met een bepaald deel van het
lichaam, via series verticale en horizontale zones.

De verticale zones stellen 10 verticale gelijkmatige gerangschikte velden
voor, die van het hoofd tot aan de handen en door de romp tot aan de voeten
leiden
De drie horizontale zones, zijn aangevuld en het geraamte is daar ingevoegd.
De eerste het gebied van de schoudergordel, hier bevinden zich de organen van
hoofd en hals
De tweede het gebied tot de onderste rand van de ribben hier de organen van de
borst-en bovenbuikorganen.
Het derde het gebied van de bekkenbodem hier de overige buik-en bekkenorganen.


Behandeling met voetreflex


BEHANDELING VOETREFLEXOLOGIE
fybromyalgie, myalgische encephalomyelitis en candidiasis

De client moet op zijn gemak gesteld worden en een uitleg krijgen over de
behandeling en de mogelijke reactie daarop.
De behandelkamer, moet goed geventileerd, warm, rustig en licht zijn, met
voldoende ruimte voor client en therapeut.
De massagetafel, moet voldoende breed zijn met het hoofdeinde verhoogd, zodat
er een goed oogcontact mogelijk is de client, om de reacties op de behandeling
te kunnen waarnemen.
Er moeten voldoende handdoeken en eventueel een lichte deken aanwezig zijn om
zowel de client te kunnen toedekken en de voeten afzonderlijk in te kunnen
pakken.
Zorg voor een gemakkelijke stoel, en zit in een goede houding, met twee voeten
op de grond en rechtop, met ontspannen schouders.
Let op de ademhaling van jezelf en de client, een rustige buikademhaling

Tijdens de behandeling worden alle reflexpunten op de voet bewerkt, waarbij
begonnen wordt op de rechter voet.
Extra tijd en aandacht wordt besteed aan die gebieden die verband houden met de
specifieke symptomen van de client en die gebieden die een bepaalde reactie
geven.
De behandeling moet zich laat leiden door de reacties van de client.

Belangrijk in de behandeling is weer een goed evenwicht te krijgen in alle
lichaamsfuncties om het verzwakte immuunsysteem weer te versterken.

Het lymfatische stelsel, dit speelt de sleutelrol in het afweersysteem van het
lichaam.

Het gehele spijsverteringsstelsel in verband met de optimale opname van alle
belangrijke voedingsstoffen via de darmen in het bloed.
Waarbij de dunne darm een belangrijke rol speelt bij de opname van
voedingsstoffen, de dikke darm bij het uitscheiden van de afvalstoffen en de
lever bij het ontgiftigen en de vorming van glutathion 1 van de belangrijkste
antioxidanten, die een belangrijke rol spelen in ons afweersysteem.

Verder moet het lichaam goed gedraineerd worden, hierbij is het gehele
uitscheidingsstelsel van belang zoals de nieren de longen en de dikke darm.

Bij stressklachten en hoofdpijn klachten is het belangrijk dat de
zenuwstresslijn nogmaals gemasseerd wordt het hoofd de nek en schoudergordel en
de wervelkolom.

Belangrijk is ook dat de diverse handelingen herhaald worden en aangepast worden
in de persoonlijke situatie van de betreffende patient.

Ook het endocrienestelsel speelt een belangrijke rol, met name de hypofyse en de
bijnieren en de thymus omdat deze ook een rol speelt bij het immuunsysteem.


METAFYSISCHE BENADERING

Een sleutelrol bij fybromyalgie ME en candidiasis is het immuunsysteem en de
levensenergie, (prana)

Het lymfesysteem is een drainagenetwerk van de weefsels. Wat vrij komt bij de
omzettingsprocessen in de stofwisseling, moet worden afgevoerd en opgeruimd. In
het bloed en weefsels zijn hiertoe al verschillende soorten leukocyten werkzaam.
Op dieper niveau vindt een zelfde verwerking plaats van de psychische
verwerkingsprocessen.

In de lymfe zijn het de lymfocyten die de taak van opruimen vervullen. Zij
behoeden daarmee het leven van de cellen en tevens geeft deze opruiming nieuwe
impulsen aan de cellen voor de nieuwe levensenergie.
Daarnaast worden in het lymfoïdeweefsels afweerstoffen geproduceerd, die het
lichaam beschermen tegen de ziekteverwekkende kracht van schadelijke stoffen.
Lymfweefsel vormt zo een belangrijk deel van het totale afweersysteem van het
lichaam.
Lymfe werkt ook mee aan het in stand houden van de vloeistof balans in het
lichaam. Daar ligt dus de relatie met de balans in het emotionele leven.
Bloed en lymfe zijn zeer nauw met elkaar verbonden, lymfe ontstaat uit datgene
wat gevormd wordt uit het bloed en keert uiteindelijk in de bloedbaan terug.

Het evenwicht en de harmonie, tussen het geestelijke en het materiele, wordt
door ons opgaan in dit fysieke bestaan, verstoord. Geestkracht en liefde zijn zo
nog onherkenbaar in de tegenstrijdigheden van denken en emoties.
Zo ontstaat er een verstrengeling van emotionele en mentale patronen die de mens
zeer kwetsbaar maken. Hierdoor ontstaat het idee dat jezelf geraakt wordt als er
een patroon aangevallen wordt.
Dit heeft zijn afspiegeling op de kwetsbaarheid van het lichaam.

Bij afweren gaat het daarbij om dat gene wat binnen de eigenbeleving vrij komt
en opgeruimd moet worden. en afweren betekent niet binnen laten, de tegenpool
van de afweer is de liefde. In de liefde opent de mens zijn grenzen en laat hij
iets binnen, wat tot dan toe buiten de grenzen was.
Wij noemen die grens meestal ik (ego) en ervaren bijna alles wat buiten de eigen
identificatie ligt, als jij (niet ik).

Levenskracht, prana

Prana is de levenskracht, die vooral via de milt binnenkomt en door het bloed
naar alle lichaamscellen vervoerd wordt.
In welke hoedanigheid het prana naar de diverse lichaamsdelen vervoerd wordt
bepaald in de lever onder invloed van het onderbewustzijn. Prana laat zich in
vele aspecten vertalen in de bloedsamenstelling: zuurstof, glucose, vitaminen en
enzymen.
Dit zijn voor het lichaam leven gevende elementen.
Actieve karmiche elementen die op een bepaald moment in het leven een rol
spelen, bepalen de mate waarin deze stoffen fysiologisch goed of minder goed in
het bloed worden opgenomen.
Hier hangt de mate van vitaliteit van af, de pranische energie en dit heeft zijn
uitwerking op het lichaam.
Vermoeidheidsverschijnselen, functiestoornissen en verminderd weerstandsvermogen
kunnen optreden bij een tekort aan pranische energie en dit kan resulteren in
klachten en ziektebeelden.

Bronvermelding

* Anatomie en Fysiologie dr. Kirchmann


* Candidiasis Stichting Nederland


* Chronische moeheid Edith van blijdesteijn


* De zin van ziek zijn Dethlefsen Dahlke


* Handgrepen voor voetreflexmassage Henk Goossens


* Internet
Fybromyalgie net Nederland
Viva med. Dossier
http//go.to/tai-chi-tao

* Medische Winklerprins Encyclopedie

* MEdium tijdschrift van de myalgische encephalomyelitis stichting.

* Reumapatientenbond


* Van geest tot lichaam Paul Rijntjes en Magnolia Heijboer


* Voetzonemassage als Therapie Hanna Marquardt

  Ga terug