Modeziekte vervult verlangen naar erkening

Bron : Leeuwarder courant
Datum: 21 oktober 2004

ME, burn-out, whiplash en fybromyalgie zijn allemaal modeziektes. Ze komen
en gaan en dienen volgens hoogleraar in de sociale psychologie, Bram Buunk,
vooral om de mensen een stukje erkenning te geven voor hun klachten.

'Je bent pas iemand als je ziek bent' aldus Bram Buunk, hoogleraaar sociale
psychologie aan de Rijkuniversiteit Groningen, laat zich kritisch uit over
wat hij modeziektes noemt. 'Vijftig jaar geleden had niemand ooit van een
burnout gehoord. Nu is het een veelgehoorde klacht van mensen die zich over
de kop hebben gewerkt'.

Datzelfde geldt volgens Buunk voor ziektes als ME, whiplash of fibromyalgie
waarbij de zogenaamde patienten denken dat er een lichamelijk oorzaak aan
ten grondslag ligt. Volgens Buunk is dat niet zo. Het zijn allemaal ziektes
die zijn ontstaan omdat grote groepen mensen vroegen om een diagnose voor
hun klachten. En de medische wetenschap geeft die diagnose. 'Al is het
alleen maar om de mensen tegemoet te komen'.
Modeziektes zijn volgens de hoogleraar sterk cultureel bepaald en
tijdgebonden. Soms hangen ze samen met technologische ontwikkelingen. Zo
bestond er geen whiplash in het autoloze tijdperk en is RSI pas opgekomen
toen mensen massaal met computers gingen werken.

Buunk ontkent niet dat symptomen als pijn en vermoeidheid bestaan. 'De pijn
is echt, het leed is er. Maar de mensen willen een labeltje voor die pijn
en het liefst van de medische wetenschap'. Als voorbeeld nemen we het
vermoeidheidssyndroom ME. 'We gaan allemaal wel eens laat naar bed en we
slapen over het algemeen te weinig. Als je zelf al je aandacht naar die
vermoeidheid verplaatst, is het geen wonder dat je op symptomen stuit die
duiden op oververmoeidheid.

Het trieste in de ogen van Buunk is dat mensen met dit soort ziektes de
neiging hebben zichzelf gelijk te stellen met 'echt zieke' mensen zoals bij
voorbeeld reumapatienten. 'Enige bescheidenheid past hier wel, denk ik'.

Veel aandacht in de media voor een bepaalde modeziekte kan de symptomen
ervan verergeren, omdat mensen hun eigen vage symptomen in een ziekte gaan
herkennen. De invloed van patientengroepen versterkt dit proces, meent
Buunk. Volgens hem leggen ze, op zoek naar medische erkenning, te veel
nadruk op hun pijn. 'Ze staren zich blink op hun ziekte'.

Modeziektes zijn volgens Buunk weinig meer dan massapsychologische
verschijnselen die komen en weer gaan. Zo zijn wiplash en ME alweer
nagenoeg uit de aandacht verdwenen tot de volgende tv uitzending. 'Dan
staan de volgende dag weer een boel mensen bij de huisarts op de stoep.
Anders dan vroeger nemen ze geen genoegen meer met de diagnose 'u mankeert
niets', maar eisen erkenning.

De opkomst van modeziektes heeft volgens de psycholoog vooral te maken met
onvrede met een bepaalde situatie of met het leven in het algemeen. Mensen
gaan zich beter voelen wanneer hun onvrede, die zich uit in klachten, wordt
erkend. Het gaat soms zover dat huisartsen, om mensen maar tegemoet te
komen, diagnosen geven die helemaal niets betekenen. 'Het is dat placebo-
operaties niet uitgevoerd mogen worden, anders waren veel mensen zonder al
te veel moeite van hun kwalen af'.